Ռուսական և պրոռուսական ալիքները Գյումրիի ռազմաբազայի մասին ոչ փաստահեն տեղեկություն են տարածում

Ռուսական տելեգրամյան ալիքները ու դրանց ակտիվ տարածող պրոռուսական հայաստանյան ալիքները երեկվանից համակարգված կերպով ու ակտիվորեն տարածում են, թե իբր Գյումրիում գործող ռուսական 102-րդ ռազմաբազայում «պատրաստվում են ամենավատին»։ 

Այդ հոդվածում, որի սկզբնաղբյուրը 1 մլն-ից ավելի հետևորդ ունեցող «Ռիբար» տելեգրամյան ալիքն է, ներկայացվում են մի շարք պնդումներ, որոնք չեն ուղեկցվում փաստական տվյալներով կամ հստակ աղբյուրներով։

Մասնավորապես, հեղինակը պնդումներ է արել, թե Գյումրիում տեղակայված Ռուսաստանի 102-րդ ռազմական բազայում «պատրաստվում են հնարավոր ռազմական էսկալացիայի»։ Հրապարակման հեղինակը պնդում է նաև, թե հայկական կողմը իբր խոչընդոտում է ռուսական զինվորականների հետ համագործակցությանը, իսկ տարածաշրջանում ստեղծված իրավիճակը կարող է օգտագործվել ռուսական զորախմբի դուրսբերման համար։

«Մինչ Իրանի շուրջ պատերազմական գործողություններ են ընթանում, Գյումրիում կարող է ստեղծվել մի նախադեպ, որը կդառնա ռուսական զորախմբի դուրսբերման առիթ։ Բառացիորեն երեկ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ ռուսական բազան առայժմ «չի խանգարում հանրապետության եվրոպական ձգտումներին», սակայն ակնարկել է, որ ապագայում իրավիճակը կարող է փոխվել»,- եզրահանգել է հեղինակը։ 

«Փաստերի ստուգման հարթակը» ուսումնասիրել է այդ հրապարակումները և դրանցում ներկայացված պնդումները։

Նախ՝ պարզել ենք, որ այդ հոդվածը, որում չկան փաստական տվյալներ, համակարգված կերպով տարածվում է ռուսական պրոիշխանական ռազմական լրագրողների տելեգրամյան ալիքներում, որոնցից էլ տարածում են պրոռուսական գործիչները ու քաղաքական ուժերի տեղեկատվական ալիքները։

Հրապարակման մեջ, մասնավորապես, նշվում է․ «Մեր տվյալներով՝ անձնակազմը պատրաստվում է հնարավոր զինված էսկալացիայի», սակայն չի ներկայացվում՝ մասնավորապես ում կողմից և ինչ էսկալացիայի մասին է խոսքը։

Միաժամանակ պնդում է արվում, թե հայկական կողմը «սաբոտաժի է ենթարկում» ռազմական համագործակցությունը։ Հարց է առաջանում՝ ռազմական համագործակցություն ինչի՞ շուրջ։ 

Բացի այդ, հեղինակը փորձ է անում միմյանց հետ կապել մի շարք իրադարձություններ՝ առանց որևէ ապացույցի։ Օրինակ՝ ուկրաինական համարանիշներով բեռնատարների մասին նշումը ներկայացվում է Իրանի շուրջ ռազմական իրավիճակի և Գյումրիի ռուսական բազայի հետ կապված ենթադրությունների համատեքստում, սակայն այդ կապը որևէ փաստով չի հիմնավորվում։

Հրապարակման մեջ ներկայացվող հիմնական պնդումները հիմնված են անանուն աղբյուրների վրա։ Տեքստում օգտագործվում է «մեր տվյալներով» ձևակերպումը, սակայն դարձյալ՝ որևէ աղբյուր կամ փաստական տվյալ չի ներկայացվում։

Ռուսական ռազմաբազայի մասին Փաշինյանի դիրքորոշումը 

Վերջին ժամանակահատվածում Փաշինյանը առնվազն երկու անգամ անդրադարձել է ՀՀ-ում ռուսական ռազմաբազայի գործունեությանը և շեշտել, որ հայկական կողմը որևէ մտահոգություն չունի այդ կառույցի գործունեության հետ կապված։ Փետրվարի 26-ին Լեհաստանում Փաշինյանը հայտարարել էր, որ «մենք Ռուսաստանի հետ սերտ գործընկերներ ենք»։

Հաջորդը մարտի 5-ին էր, երբ կառավարության նիստից հետո լրագրողների հետ ճեպազրույցում ընդգծել էր․ «Մենք բարեբախտաբար, թե դժբախտաբար դեռևս ճանապարհի այն կետում չենք, որ ռուսական ռազմաբազան մեր տեսադաշտը փակելիս լինի․․․»։ Փաստացի, Փաշինյանի խոսքը տարածվում է կտրած և կոնտեքստից դուրս։

Նարատիվներ, որ համակարգված տարածել են ռուսական կամ պրոռուսական աղբյուրները

Ռուս հեղինակի տեքստում օգտագործվում են վախի և սպառնալիքի նարատիվներ՝ խոսելով հնարավոր «սադրանքների», «էսկալացիայի» և տարածաշրջանում պատերազմի մասին։ Նաև առաջ է քաշվում պրոռուսական աղբյուրների հիմնական թեզը, թե իբրև ռուսական բազայի դուրսբերումը համապատասխանում է «արևմտյան հովանավորների» և «թուրք-ադրբեջանական տանդեմի» շահերին։

FIP.am-ի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ այս հոդվածի կառուցվածքը համապատասխանում է ռուսական ռազմական Telegram ալիքներում հաճախ հանդիպող տեղեկատվական նարատիվներին։ Այս հոդվածը, մասնավորապես տարածել են նաև ռուս-ուկրաինական պատերազմը ակտիվորեն լուսաբանող ռազմական լրագրողներից՝ Յուրի Պոդոլյակը, և այլ ռազմական ալիքներ։

Բացի այդ ալիքներից, այս տեղեկությունը տարածել են նաև հայաստանյան, բայց պրոռուսական ուղղվածության տելեգրամյան ալիքները՝ Կարապետյաններին պատկանող «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության ալիքը, Ռոբերտ Քոչարյանի հետ առնչություն ունեցող «Yerevan.Today»-ը, «Միկա Բադալյանը» և այլն։

Այսպիսով, «Փաստերի ստուգման հարթակի» ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Գյումրիի ռուսական 102-րդ ռազմաբազայի շուրջ վերջին օրերին տարածված պնդումները հիմնված չեն փաստական տվյալների վրա։ Այդ հրապարակումները համակարգված կերպով տարածվում են ռուսական ռազմական և պրոռուսական հայաստանյան Telegram ալիքներում՝ վախի և սպառնալիքի նարատիվների միջոցով։

Իրականում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը բազմիցս ընդգծել է, որ հայկական կողմը մտահոգություն չունի ռուսական բազայի գործունեության հետ կապված, սակայն այդ հայտարարությունները հաճախ շրջանառվում են կրճատված կամ կոնտեքստից կտրված։

Հասմիկ Համբարձումյան