ՔՊ-ն քննադատում էր բանավեճից հրաժարվողներին, այժմ ինքն է մերժում հրավերը

Հոկտեմբերի 25-ի տեղական ինքնակառավարման մարմինների (ՏԻՄ) ընտրություններին ընդառաջ Գավառի, Եղեգնաձորի, Իջևանի և Հրազդանի ավագանու ընտրություններին մասնակցող հինգ քաղաքական ուժ մերժել է Հանրային հեռուստաընկերության նախընտրական բանավեճին մասնակցելու հրավերը։ 

Նրանց թվում են Իջևանում առաջադրված «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը և Գավառում ՔՊ-ի ու «Գործարար» կուսակցության ձևավորած «Համերաշխություն» դաշինքը։

«Ընտրական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի համաձայն, ՏԻՄ բոլոր ընտրությունների համար հեռուստաբանավեճ կազմակերպելու պարտադիր պահանջ չկա․ այն վերաբերում է Երևանի և մարզկենտրոն ընդգրկող համայնքների ավագանու ընտրություններին։ Ըստ այդմ, Ազգային ժողովի, Երևանի ավագանու և մարզկենտրոն ընդգրկող համայնքների ավագանու ընտրությունների ժամանակ Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունը նախընտրական քարոզչության ժամանակահատվածում կազմակերպում է նախընտրական բանավեճեր՝ ապահովելով մասնակցության հավասար պայմաններ բոլոր կուսակցությունների (կուսակցությունների դաշինքների) համար։ 

Նույն օրենսգրքով, նախընտրական բանավեճերի թեման, ձևաչափը և կանոնները որոշում է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունը։ Նախընտրական բանավեճերը հեռարձակվում են ուղիղ եթերով։ Բանավեճի տևողությունը պետք է լինի առնվազն 90 րոպե։ 

Բացի այդ, Հայաստանի օրենսդրությունը կուսակցությունների կամ թեկնածուների համար բանավեճին մասնակցելու պարտադիր պահանջ չի նախատեսում․ պարտավորությունը վերաբերում է Հանրայինի կողմից կազմակերպելուն և հավասար պայմաններ ապահովելուն։

Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի սահմանած ժամանակացույցի համաձայն՝ մինչև հոկտեմբերի 15-ը պետք է հայտնի լինեին եթերաժամանակից օգտվելու կանոնները։ 

Թեկնածուները, նաև՝ իշխող ուժից, հրաժարվում են մասնակցել հեռուստաբանավեճին

Հանրային հեռուստաընկերությունից FIP.am-ին հայտնել են, որ հեռուստաբանավեճի մասնակցության հրավերը մերժել են` Գավառ համայնքում առաջադրված «Համերաշխություն» կուսակցությունների դաշինքը և «Հայկական քվե» կուսակցությունը։ 

Նկատենք՝ «Համերաշխություն» կուսակցությունների դաշինքը կազմված է ՔՊ-ից և «Գործարար» կուսակցությունից։ Գուրգեն Մարտիրոսյանը, որը ղեկավարում է ՔՊ-ի մասնակցությամբ իշխանական դաշինքը, Գավառի քաղաքապետ է 2005 թվականից։ 2021-ի ՏԻՄ ընտրություններին մասնակցել է սեփական անունը կրող դաշինքով՝ ՔՊ-ի դեմ։ «Գուրգեն Մարտիրոսյան» դաշինքը կազմել էին «Քաղաքացու որոշում» և «Արդարություն» կուսակցությունները։ ՔՊ-ի ցուցակը գլխավորում էր Նարեկ Գրիգորյանը։ Ընտրություններից հետո Մարտիրոսյանը շարունակել է պաշտոնավարել արդեն խոշորացված Գավառ համայնքի ղեկավարի պաշտոնում։ Այսպիսով, Գուրգեն Մարտիրոսյանը 2021-ին ՔՊ-ի մրցակից էր, 2026-ին՝ նրա դաշնակից։

«Հայկական քվե» կուսակցության թեկնածուն Գավառում Հրայր Իսրայելյանն է, որը նույնպես հրաժարվել է մասնակցել հեռուստաբանավեճին։

Գավառի ընտրություններին մասնակցող «Ինքնիշխան Հայաստան» կուսակցության թեկնածու Նարեկ Արևշատյանը միայնակ կլինի եթերում և հարցազրույցի ֆորմատով կպատասխանի հարցերին։

Եղեգնաձոր համայնքում առաջադրվել է 3 ուժ՝ «Նոր դարաշրջան», «Քաղաքացիական պայմանագիր» և «Հանրապետություն» կուսակցությունները։ Այս ուժերից հեռուստաբանավեճի հրավերը մերժել է միայն «Հանրապետություն» կուսակցությունը։ 

«Նոր դարաշրջանը», նկատենք, խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցած «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունների դաշիքնին մաս կազմող կուսակցություններից է, որի նախագահը այժմ ԱԺ պատգամավոր Հարություն Հարությունյանն է։ 

Իջևան համայնքում առաջադրված երկու՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» և «Ինքնիշխան Հայաստան» կուսակցություններից բանավեճի հրավերը մերժել է ՔՊ-ն, որի ներկայացուցիչը Արթուր Ճաղարյանն է։ 

Մյուս թեկնածուն՝ «Ինքնիշխան Հայաստանի» համամասնական ցուցակը գլխավորող Լևոն Վարդապետյանը, հանրայինի եթերում կլինի հարցազրույցի ձևաչափով։ 

Հրազդան համայնքում առաջադրված երկու քաղաքական ուժերից՝ Հ․ Յ․ Դաշնակցություն, «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցություններից, բանավեճին հրաժարվել է մասնակցել ՀՅԴ ներկայացուցիչը։ ՔՊ ներկայացուցչի հետ հարցազրույցը արդեն կայացել է։ 

Արտաշատ համայնքում բոլոր ուժերն էլ մասնակցելու են բանավեճին, որը Հանրայինի եթերում լինելու է հոկտեմբերի 19-ին։

Հանրային հեռուստաընկերությունից պարզաբանեցին, որ երեք մասնակից ուժերից մեկի հրաժարվելու դեպքում մյուս երկուսի մասնակցությամբ բանավեճը, այնուամենայնիվ, անցկացվում է 

ՔՊ-ականները քննադատում էին բանավեճից խուսափողներին

Դեռևս 2018 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններից առաջ, Նիկոլ Փաշինյանն առաջարկում էր նախընտրական բանավեճը դարձնել կարևոր ավանդույթ և հետագայում ամրագրել օրենսդրությամբ։ 

«Կարծում եմ՝ առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններում պետք է հիմք դրվի մի կարեւոր ավանդույթի, որը հետագայում պետք է ամրագրվի նաեւ օրենսդրությամբ։ Բանավեճ ուղիղ եթերում՝ ընտրություններին մասնակցող բոլոր ուժերի առաջին դեմքերի մասնակցությամբ»,- դեռ այն ժամանակ գրել էր Փաշինյանը։

Նախընտրական հեռուստաբանավեճին չմասնակցելու դիրքորոշումը քննադատել էր նաև Վահագն Ալեքսանյանը։ 2021 թվականի հունիսի 4-ին՝ արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններից առաջ, նա ԱԺ-ում դիմել էր «Հայաստան» դաշինքի ներկայացուցիչ Աննա Գրիգորյանին՝ Ռոբերտ Քոչարյանի մասին ասելով․ «Ձեր առաջնորդին կտանեք ինչ-որ մի թերապևտի մոտ վախի հաղթահարման ու կուղարկեք Հանրային հեռուստաընկերություն՝ բանավեճի, անպայման կուղարկեք»։

Ընդհանրապես, քաղաքական բանավեճի կարևորության մասին խոսել են «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության տարբեր առաջնային դեմքեր։ Մասնավորապես, 2025 թվականին ԱԺ ՔՊ խմբակցության ղեկավար, այժմ ԱԺ փոխնախագահ Հայկ Կոնջորյանն էր ասում, որ «վարչապետի հետ բանավեճից փախչում են, քանի որ գիտեն՝ վարչապետը պատերով է ծեփելու»։ Իսկ 2021-ին նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ Պաշտպանության նախարար (այն ժամանակ ՏԿԵ նախարար-հեղ․) Սուրեն Պապիկյանն էլ էր քննադատել Նիկոլ Փաշինյանի հետ բանավեճից հրաժարվողներին․ «Դուք առյուծ չեք, փիսիկ եք, փախչում եք բանավեճից»։

Այսպիսով, հեռուստաբանավեճին մասնակցելու հրավերը մերժել են նաև ՔՊ-ն և նրա մասնակցությամբ ձևավորված դաշինքը՝ չնայած կուսակցության ղեկավարի՝ նախընտրական բանավեճը ավանդույթ դարձնելու առաջարկին և ՔՊ ներկայացուցիչների՝ բանավեճից հրաժարվող մրցակիցներին ուղղված քննադատությանը։

Իհարկե, բանավեճին մասնակցությունից հրաժարվելն ինքնին Ընտրական օրենսգրքի խախտում չէ։ Սակայն նշված համայնքներում թեկնածուների հրաժարվելու հետևանքով բանավեճին փոխարինում են առանձին հարցազրույցները, և ընտրողները զրկվում են նույն եթերում մրցակից ուժերի ծրագրերը համեմատելու ու նրանց փոխադարձ հարցուպատասխանին հետևելու հնարավորությունից։

Հասմիկ Համբարձումյան