Արդյո՞ք կառավարությունը կարևորում է տեղական հանրաքվեների ինստիտուտը

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը փետրվարի 20-ին Հանրային հեռուստաընկերության եթերում հայտարարել էր, որ հեղափոխությունից հետո կառավարությունը մեծացրել է տեղական հանրաքվեների ինստիտուտների դերը համայնքների խոշորացման համատեքստում: 

Վարչապետը հյուրընկալվել էր «Հարցազրույց Պետրոս Ղազարյանի հետ» հաղորդման տաղավարում, որտեղ անդրադարձել էր մի շարք հարցերի, այդ թվում՝ ապրիլի 5-ին կայանալիք հանրաքվեին, Մյունխենում կայացած Փաշինյան-Ալիև բանավեճին, սուպերվարչապետական համակարգին և այլն: 

Վարչապետն այդ հաղորդման ժամանակ նշել էր, որ իրենց կառավարությունը պարտավորվել է ուժեղացնել ժողովրդի իշխանության ինստիտուտները: «Ժողովրդի իշխանության ինստիտուտների ուժեղացման ճանապարհին մենք գնալու ենք հետևողական և անմնացորդ: Դա պետք է լինի ինստիտուցիոնալ երաշխավորված: Մենք հիմա նաև տեղական հանրաքվեների ինստիտուտների դերը մեծացրեցինք, այդ թվում՝ համայնքների խոշորացման համատեքստում»,- ասել էր վարչապետը: 

Ուշագրավ է, սակայն, որ համայնքների խոշորացման հարցով հանրաքվեներ Հայաստանում տեղի են ունեցել մինչև հեղափոխությունն ու նոր կառավարության ձևավորումը։

Համայնքների խոշորացման ծրագիրը կառավարությունը հաստատել էր 2011 թվականին, իսկ 2015 թվականին Հովիկ Աբրահամյանի ղեկավարած կառավարությունը որոշել էր իրականացնել համայնքների խոշորացման մի քանի պիլոտային ծրագրեր՝ նախապես այդ համայնքում անցկացնելով տեղական հանրաքվե:

2015 թվականի մայիսի 17-ին Լոռու մարզի յոթ համայնքներում իրականացվեց տեղական հանրաքվե: Բնակիչները պատասխանում էին հարցին՝ «Համաձա՞յն եք, որ Թումանյան, Մարց, Քարինջ, Լորուտ, Շամուտ, Աթան, Ահնիձոր համայնքները միավորվեն՝ Թումանյան համայնք անվանմամբ, Թումանյան համայնքի կենտրոնով»: Նույն օրը նույնատիպ տեղական հանրաքվեներ էին անցկացվել նաև Սյունիքի և Տավուշի մարզերում։ Այսինքն՝ համայնքների խոշորացման հարցով երեք հանրաքվե է անցկացվել։

2018 թվականի հեղափոխությունից հետո նոր իշխանությունները որոշեցին ժամանակավորապես դադարեցնել համայնքների խոշորացման ծրագիրը:

Արդեն 2020 թվականի փետրվարին, սակայն, ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության տեղական ինքնակառավարման քաղաքականության վարչության պետ Աշոտ Գիլոյանը հայտարարեց, որ խոշորացման գործընթացը վերսկսվում է, և դրա շրջանակներում բնակչությանը հնարավորություն կընձեռվի օգտվել նաև տեղական հանրաքվե իրականացնելու իրավունքից: Այսինքն, հետհեղափոխական շրջանում Հայաստանում դեռևս տեղի չեն ունեցել տեղական հանրաքվեներ համայնքների խոշորացման հարցերով։

Հարկ է նշել, որ տեղական և համապետական հանրաքվեների ինստիտուտի կարևորությունն ու զարգացումն ընդգծվում էր նաև ԱԺ-ում մեծամասնություն կազմող «Իմ քայլը» խմբակցության նախընտրական ծրագրում։ Սակայն նախորդ տարի Ամուլսարի հանքի շուրջ ստեղծված իրավիճակում հանրաքվեների կարևորության վերաբերյալ իշխող «Իմ քայլի» անդամների կարծիքները ոչ միանշանակ էին։ Այս թեմային ավելի մանրամասն «Փաստերի ստուգման հարթակն» անդրադարձել էր նախորդ հրապարակումներից մեկում, որտեղ, մասնավորապես, ցույց է տրված, որ կախված խնդրից՝ իշխող ուժը հանրաքվեների հարցում դրսևորում է տարբերակված մոտեցում։

Ամփոփելով՝ կարող ենք արձանագրել, որ Նիկոլ Փաշինյանի պնդումը, թե կառավարությունը մեծացրել է տեղական հանրաքվեների ինստիտուտների դերը (այդ թվում՝ համայնքների խոշորացման համատեքստում), մեծամասամբ մանիպուլյատիվ է, իսկ այդպիսի հանրաքվեներ տեղի են ունեցել նաև անցյալում։

Լուսինե Ոսկանյան