Աննա Հակոբյանի մասին կեղծ լուր․ նորաստեղծ EUleaks.eu կայքի ու սոցմեդիայի համակարգված աշխատանքը

Հայաստանյան տեղեկատվական տիրույթում EUleaks.eu կայքին հղումով տարածվում էր օգոստոսի 13-ին հրապարակված լուր, ըստ որի՝ ՀՀ վարչապետի տիկին Աննա Հակոբյանը «կոռուպցիոն սկանդալի մեջ է հայտնվել` վատնելով 3.4 մլն դոլար քաղցկեղով տառապող երեխաների աջակցության «City of smile/Ժպիտների քաղաքը» հիմնադրամի միջոցներից»։ 

Հիշեցնենք, որ Հակոբյանն այս հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահն է եղել 2018-2020 թվականներին։ Նրանից հետո այդ պաշտոնը ստանձնել է՝ այդ պահին դեռևս Տավուշի թեմի առաջնորդ Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանը: 

Ուշագրավ է, որ տեղեկությունը չեն արտատպել հայաստանյան խոշոր լրատվամիջոցները․ այն հայալեզու տեղեկատվական տիրույթում տարածվել է մի շարք ֆեյսբուքյան օգտատերերի միջոցով։ 

Հետաքննություն՝ առանց փաստերի, հղումներ՝ չարված հայտարարություններին

Հատկանշական է, որ հրապարակման մեջ Աննա Հակոբյանին վերագրվող՝ հիմնադրամի միջոցները վատնելու վերաբերյալ որևէ ապացույց, փաստ չկար։ 

Միևնույն ժամանակ, հղում էր արվում «Հինգ իրավապաշտպան» նախաձեռնության փաստաբաններից մեկին՝ Սերգեյ Հարությունյանին, որը, ըստ հրապարակման, հայտարարել է, թե Հակոբյանից հետո հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ դարձած Բագրատ Գալստանյանը «բացահայտել է Հակոբյանի կոռուպցիոն սխեման»։ 

«Վերջերս իրականացված աուդիտը ցույց է տվել, որ 2018-ից մինչև 2025 թվականը Աննա Հակոբյանը հիմնադրամից ավելի քան 3.4 միլիոն ԱՄՆ դոլար է դուրս բերել միջնորդ կազմակերպությունների միջոցով՝ զրկելով հարյուրավոր հիվանդ երեխաներին կյանք փրկող բժշկական օգնությունից»,- ըստ հրապարակման՝ ասել է փաստաբան Հարությունյանը։ 

Սակայն, նույն նախաձեռնությունից Արսեն Բաբայանը, այս լուրը կիսած ֆեյսբուքյան օգտատերերից մեկի համապատասխան հրապարակման մեկնաբանությունների դաշտում, նշել է, որ Սերգեյ Հարությունյանը նման հայտարարություն չի արել: 

«Փաստաբան, Հինգ իրավապաշտպանների նախաձեռնության անդամ Սերգեյ Հարությունյանը այդ հիմնադրամին վերաբերող եւ հոդվածում նշված հայտարարությունը երբեք չի արել», — գրել է Բաբայանը:

Կայքը և հեղինակը

EUleaks.eu կայքում հրապարակված այս լուրի հեղինակ է ներկայացված Խամես Կրիդոնը։ 

FIP.am-ը պարզել է, սակայն, որ Կրիդոնը միջազգային France 24 լրատվամիջոցի հեղինակներից է և որևէ կապ չունի նշված կայքի հետ։ 

«Նա իռլանդացի լրագրող և հաղորդավար է՝ իրավագիտության և միջազգային հարաբերությունների կրթությամբ, որն ավելի քան տասը տարի բնակվում է Փարիզում։ Նրա առանձնահատուկ հետաքրքրությունները սոցիալական մեդիան, տեխնոլոգիաները և դրանց սոցիալական ու քաղաքական հետևանքներն են»,- ասվում է լրագրողի France 24-ում ներկայացված կենսագրականում։ 

Հատկանշական է, որ կայքի բոլոր մյուս հրապարակումների հեղինակներ են ներկայացվում նաև այլ հեղինակավոր լրագրողներ, որոնք աշխատում են միջազգային խոշոր լրատվամիջոցներում․ օրինակ՝ Գավին Լին՝ BBC-ից, Քեյթ Մուդին, Մարք Օուենը՝ France 24-ից և այլն։ Սակայն վերջիններս ևս կապ չունեն այս աղբյուրի հետ։ 

FIP.am-ը պարզել է նաև, որ կայքը ստեղծվել է բոլորովին վերջերս՝ Հակոբյանի վերաբերյալ լուրը հրապարակելուց օրեր առաջ։ Համաձայն WHOIS հարթակի, որը տրամադրում է կայքերի հասցեների (դոմեյն) տվյալների վերլուծություն, կայքը ստեղծվել է 2025 թվականի օգոստոսի 11-ին։ 

Դոմեյնը գրանցվել է TLD Registrar Solutions Ltd-ի կողմից․ այն Մեծ Բրիտանիայում գրանցված 2011 թվականից գործող կազմակերպություն է, որը մասնավոր ընկերություններին և անձանց դոմեյների գրանցման ծառայություններ է մատուցում։ 

Լուրը համակարգված ձևով տարածել են ռուսամետ օգտատերեր 

FIP.am-ի մշտադիտարկումը ցույց տվեց, որ լուրը համակարգված ձևով տարածվել է X-ի Facebook-ի,  Instagram-ի օտարալեզու օգտահաշիվների կողմից, որոնք զբաղվում են հիմնականում ռուսամետ քարոզչական տեղեկությունների ու գրառումների տարածմամբ։ 

Հակոբյանին վերագրվող լուրի՝ սոցիալական մեդիայում օտարալեզու տիրույթում տարածումը ցույց է տալիս, որ այդ օգտատերերը գործել են համակարգված․ EUleaks․eu-ի հրապարակման հիման վրա ստեղծել ու տարածել են տեսանյութ (1, 2, 3, 4)։ 

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Edgar Méndez Elizondo (@emendezelizondo)

Նանե Մանասյան