Տիգրան Ավինյանի 80% վճարողների մասին պնդումն ու 25․8% թերհավաքագրումը

2025 թվականի հունիսի 11-ին տեղի ունեցած ԱԺ մշտական հանձնաժողովների համատեղ նիստում 2024 թվականի բյուջեի կատարողականի ներկայացման ժամանակ Տիգրան Ավինյանը, շնորհակալություն հայտնելով հանրային տրանսպորտի ուղեվարձը վճարող պատասխանատու երևանցիներին, շեշտել էր, որ նրանք 80 տոկոս են կազմում, որոնք գիտակցելով՝ տրանսպորտի ուղեվարձը պարտաճանաչ վճարում են։

Նոյեմբերի 27-ի Կառավարության նիստի չզեկուցվող հարցերից մեկով, սակայն, ակնհայտ դարձավ, որ քաղաքապետի՝ «քաղաքացիների 80 տոկոսը պարտաճանաչ վճարում է ուղեվարձը» պնդումը, առնվազն այսօր ամբողջությամբ չի արտացոլում համակարգի իրական ֆինանսական պատկերը․ 2025 թվականի բյուջեով նախատեսված գումարից կանխատեսվող թերհավաքագրումը կազմում է 25․8 տոկոս կամ շուրջ 5․5 մլրդ դրամ։ 

Առաջացած ֆինանսական ճեղքվածքը մեղմելու համար՝ Կառավարության որոշմամբ՝ 3 մլրդ 28 մլն դրամ կհատկացվի Երևանի քաղաքապետարանին՝ պլանավորած աշխատանքները իրականացնելու համար։

Թե ի՞նչ կամ ո՞ւմ պատճառով է առաջացել նման մեծ ծավալի թերհավաքագրում, Կառավարության փաստաթղթերում որևէ կերպ արձանագրված չէ։ Ո՞վ է պատասխանատու և պատասխանատվության ի՞նչ միջոցներ են կիրառվելու թերի հավաքագրման համար․ այս մասով ևս մինչ օրս որևէ հանրային արձանագրում չի արվել։

Այն, որ ուղեվարձի հավաքագրումները թերակատարվում են, ակնհայտ էր դեռ տարեսկզբից, երբ քաղաքապետը հանդես էր գալիս ուղեվարձի հավաքագրումներն ապահովելու համար կոնկրետ համապատասխան միջոցների կիրառմանն անցնելու առաջարկով, որպեսզի «այդ (նկատի ունի չվճարելու-հեղ․) արդարացումներով առաջնորդվող մարդիկ էլ չկարողանան այդ արդարացումներով առաջնորդվել»։ 

Խնդիրն առավել հստակ ձևակերպվեց հունիս-հուլիս ամիսերին․ հունիսի 11-ին անցկացված նիստում 2024 թվականի բյուջեի կատարողականի ներկայացման ժամանակ Տիգրան Ավինյանը նաև վստահորեն նշել էր՝ ուղեվարձի չվճարման դեպքում վարչական պատասխանատվության կիրառմանն ուղղված օրենսդրական նախաձեռնությունը կփոխի առկա իրավիճակը։

2025 թվականի հուլիսի 3-ին Ազգային ժողովը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունեց օրենսդրական փաթեթ, որով սահմանվում է վարչական պատասխանատվություն՝ Երևանում հասարակական տրանսպորտից օգտվելիս ուղեվարձը չվճարելու կամ այլ անձի տոմսն օգտագործելու համար:

Սրան հաջորդեց նաև հանրային տրանսպորտում տեսուչների ներդրման գործընթացն ու տոմսերի վճարման վերահսկողության իրականացման հանձնարարականները։

Վարչական պատասխանատվության ներդրումից ու քաղաքապետի  հանձնարարականից որոշ ժամանակ անց հավաքագրման ցուցանիշները թեև սկսեցին բարելավվել, Կառավարության որոշման հիմնավորումից ակնհայտ է՝ այդ բարելավման տեմպերը բավարար չեն եղել։

Այսպիսով, քաղաքապետի պնդումը, թե «քաղաքացիների 80 տոկոսը պարտաճանաչ վճարում է ուղեվարձը», առնվազն այսօր ամբողջությամբ չի արտացոլում համակարգի իրական ֆինանսական պատկերը․ 2025 թվականի բյուջեով նախատեսված գումարից կանխատեսվող թերհավաքագրումը կազմում է 25․8 տոկոս։

Գայանե Մարկոսյան