Կեղծ փաստեր ստուգողներից մինչև Doppelganger․ ՀՀ ընտրություններին միջամտող ռուսական կազմակերպությունները՝ պատժամիջոցների տակ

Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունը հայտարարել է Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններին միջամտության համար ռուսաստանյան երկու կազմակերպության՝ АНО Диалог-ի և Սոցիալական նախագծման գործակալության (SDA) դեմ պատժամիջոցներ կիրառելու մասին։ 

Հաղորդագրության մեջ նշվում է, որ Մոսկվայում գործող SDA-ը «արշավներ էր ծրագրում, որոնց նպատակը Հայաստանում ռուսամետ կազմակերպությունների ստեղծումն և իշխանափոխությունն է հօգուտ ռուսամետ գործիչների»։

Լոնդոնի պատժամիջոցների տակ հայտնված մյուս ռուսաստանյան АНО Диалог կազմակերպությունը, ըստ Միացյալ Թագավորության կառավարության, «Հայաստանի ներքին քաղաքականությանը միջամտելուն ուղղված իր պլանները համակարգում էր Ռուսաստանի հետախուզության հետ»։

Նշվում է, որ կազմակերպությունը հանձնարարություններ է ստացել Ռուսաստանի նախագահի վարչակազմի կողմից:  

Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանությունը Լոնդոնում «անհեթեթ» է որակել այդ երկրի կառավարության հայտարարությունը. «Լոնդոնի նեոգաղութատիրական քաղաքականությունը, որը նախկինում արդեն իսկ հանգեցրել է Կիևում պետական հեղաշրջման, այժմ էլ թիրախավորել է Հայաստանը»։ 

«Փաստերի ստուգման հարթակն» ուսումնասիրել և ուշագրավ տեղեկություններ է ամփոփել այս ընկերությունների վերաբերյալ։ 

Կեղծ փաստեր ստուգողը՝ АНО Диалог-ի անդամ

Այսպես, ըստ կազմակերպության պաշտոնական էջի՝ АНО Диалог-ը հիմնադրվել է 2019 թվականին՝ «հասարակայնության հետ կապերի և հաղորդակցության ծառայություններ մատուցելու համար»։ Նշվում է կազմակերպության հիմնադիրը պետությունն է, սակայն այն «ինքնավար ոչ առևտրային կազմակերպություն է»։

Նշենք, որ այս կազմակերպությունն ավելի վաղ էլ հայտնվել է Եվրոպական Միության պատժամիջոցների ցանկում։ 

Կազմակերպության գործադիր տնօրենն է Վլադիմիր Տաբակը․ նրա պաշտոնական կենսագրության մեջ նշվում է, որ եղել է ՌԴ նախագահի աշխատակազմից։ 

Տաբակն անձամբ հայտնվել է Միացյալ Թագավարության պատժամիջոցների ցանկում։  

FIP.am-ը նկատել է, որ ի թիվս այլոց, կազմակերպությունից բրիտանական պատժամիջոցների ցանկում է հայտնվել նաև Կրեմլի համար «փաստեր ստուգող» աշխատող Տիմոֆեյ Վին (իրական ազգանունը՝ Բելով)։ Վերջինը կայքում ներկայացվում է տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ։ 

FIP.am-ը նախկինում գրել էր, որ Տիմոֆեյ Վին ռուսաստանցի քարոզիչ Վլադիմիր Սոլովյովի «Սոլովյով․Live» նախագծի «հերոսներից» է․ այստեղ նա հաճախ ներկայանում է որպես հակաճգնաժամային հաղորդակցման փորձագետ և վարում է «Ֆեյք-կոնտրոլ» (Фейк-контроль) շարքը՝ ամփոփելով իր «ստուգած ու կեղծ լուրերը»։ 

Վերջինը նաև ռուսական առաջին ալիքի մշտական փորձագետն է։  

SDA-ը՝ Doppelganger տեխնոլոգիայի հետևում

Պատժամիջոցների տակ հայտնված հաջորդ կազմակերպության մասին FIP.am-ն ավելի վաղ ևս գրել էր։ 

Մասնավորապես, Գերմանիայի փաստեր ստուգման CORRECTIV հարթակում բազմաթիվ են հրապարակումները, որոնք բացահայտել են գործակալության իրականացրած ապատեղեկատվական արշավները։  

Կարդացեք նաև՝ Ռուսական քարոզչության և ապատեղեկատվության դեմ պայքարի դասերը․ ինչ կարող է սովորել Հայաստանը Գերմանիայից ու Մոլդովայից

Այս գործակալության համակարգմամբ ռուսական ապատեղեկատվական արշավը հատուկ անվանում ունի՝ Doppelganger, որն օգտագործում է բազմաթիվ արժանահավատ ու հեղինակավոր լրատվական միջոցների կլոնավորված, կրկնօրինակ տարբերակը և դրա միջոցով տարածում ապատեղեկատվություն։  

Հատկանշական է, որ ավելի վաղ «Փաստերի ստուգման հարթակը» բացահայտել էր՝  առաջին անգամ հայալեզու լսարանը թիրախավորվում է Doppelgänger հիբրիդային գործիքի միջոցով․ այն վերջին տարիներին ապատեղեկատվական արշավների և անգամ մեդիագրագետ ընթերցողներին ու մասնագետներին նմանակ, նորաբաց կայքերի միջոցով մոլորեցնելու ամենատարածված ձևերից է։ 

Կարդացեք նաև՝ Կեղծ լուրերը մնում են, դրանց աղբյուրներն անհետանում․ ուր են կորում ՀՀ մասին սկանդալային լուրերի կայքերը

EU Disinfo Lab-ի զեկույցի համաձայն՝ այս գործակալության համակարգած ապատեղեկատվական արշավների նպատակն է եղել օգնել գերմանական AfD քաղաքական ուժին ընտրություններում հասնել ձայների առնվազն 20%-ին։

Այսպիսով, ԵՄ տարբեր երկրներում ապատեղեկատվական արշավների համակարգմամբ  հայտնի ընկերությունները, համաձայն ՄԹ կառավարության, զբաղված են նաև հայաստանյան ընտրություններին միջամտությամբ։ 

Նանե Մանասյան